{"id":862,"date":"2019-09-28T15:16:30","date_gmt":"2019-09-28T13:16:30","guid":{"rendered":"http:\/\/zielarniapieninska.pl\/?p=862"},"modified":"2020-03-23T17:07:48","modified_gmt":"2020-03-23T16:07:48","slug":"mniszek-pieninski-tej-rosliny-nie-znajdziemy-nigdzie-indziej-na-calym-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/2019\/09\/28\/mniszek-pieninski-tej-rosliny-nie-znajdziemy-nigdzie-indziej-na-calym-swiecie\/","title":{"rendered":"Mniszek pieni\u0144ski: Tej ro\u015bliny nie znajdziemy nigdzie indziej na ca\u0142ym \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"
Kiedy\u015b my\u015blano, \u017ce wygin\u0105\u0142, ale po 20 latach zn\u00f3w go odnaleziono. A to niejedyna ciekawa ro\u015blina w tych g\u00f3rach<\/section>\n
\n
Flora Pienin jest bogata – wyst\u0119puje tu oko\u0142o 1100 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych, 400 gatunk\u00f3w glon\u00f3w, 320 mch\u00f3w i w\u0105trobowc\u00f3w, 470 porost\u00f3w i 1200 grzyb\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 egzemplarze niezwykle rzadkie. Ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci starano si\u0119 odkry\u0107 ju\u017c przed wiekami.<\/p>\n

Niepozorny mniszek<\/b><\/span><\/p>\n

Cho\u0107 nie wygl\u0105da zbyt okazale, dla botanik\u00f3w jest czym\u015b wyj\u0105tkowy. Ma kilkunastocentymetrowe zielone li\u015bcie i \u017c\u00f3\u0142ty kwiat na cienkiej \u0142odydze. Przypomina popularnego mlecza, ale jest jedyny w swoim rodzaju – mniszek pieni\u0144ski.<\/p>\n

– To endemit, czyli gatunek nigdzie indziej niespotykany – wyja\u015bnia Iwona Wr\u00f3bel z Pieni\u0144skiego Parku Narodowego. I wyja\u015bnia, na czym polega jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107: rozmna\u017ca si\u0119 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c inne gatunki mniszk\u00f3w.<\/p>\n

Ma\u0142o brakowa\u0142o, a ro\u015blina ta ca\u0142kowicie znik\u0142aby z powierzchni ziemi. W latach 70. ubieg\u0142ego wieku ulewne deszcze spowodowa\u0142y oberwanie si\u0119 ska\u0142y, kt\u00f3r\u0105 porasta\u0142y jedyne znane przyrodnikom mniszki pieni\u0144skie. Po ulewie \u015blad po tej niezwykle rzadkiej ro\u015blinie zagin\u0105\u0142. Zosta\u0142a opisana w Czerwonej Ksi\u0119dze jako ro\u015blina wymar\u0142a. Mniszek jednak odnalaz\u0142 si\u0119 po ponad 20 latach. W 1999 r. na ro\u015blin\u0119 natrafi\u0142 S\u0142awomir Wr\u00f3bel, m\u0105\u017c pani Iwony.<\/p>\n

– Jedyne znane dzisiaj stanowisko mniszka pieni\u0144skiego znajduje si\u0119 na urwistej skale w s\u0105siedztwie Trzech Koron, najpopularniejszego w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w szczytu Pienin. Chronimy to miejsce, jak umiemy najlepiej, by mniszek zn\u00f3w nie zosta\u0142 uznany za ro\u015blin\u0119 wymar\u0142\u0105 – zapewnia S\u0142awomir Wr\u00f3bel.<\/p>\n

Wyj\u0105tkowy mnich<\/b><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tek opisom flory g\u00f3r nad Dunajcem da\u0142 mnich osiad\u0142y w Pieninach. Brat Cyprian \u017cy\u0142 w latach 1724-1775. W 1756 r. przyby\u0142 do kamedulskiego Czerwonego Klasztoru po\u0142o\u017conego nad brzegiem Dunajca.<\/p>\n

Dla badaczy jest postaci\u0105 niezmiernie ciekaw\u0105. „Zdumiewa niezwyk\u0142a pracowito\u015b\u0107 Cypriana, a tak\u017ce jego wyj\u0105tkowe zdolno\u015bci i wszechstronne zainteresowania” – napisa\u0142a o nim Zofia Radwa\u0144ska-Paryska w „Zielniku brata Cypriana z Czerwonego Klasztoru”. „B\u0119d\u0105c w Czerwonym Klasztorze pracowa\u0142 jako lekarz i to nie tylko dla klasztoru, ale tak\u017ce leczy\u0142 ludno\u015b\u0107 okoliczn\u0105, jak wiadomo z bardzo dobrymi skutkami. By\u0142 zarazem aptekarzem i sam sporz\u0105dza\u0142 r\u00f3\u017cnorodne leki, proszki i ma\u015bcie z zi\u00f3\u0142 zbieranych lub uprawianych przez siebie, pe\u0142ni\u0142 te\u017c rol\u0119 piel\u0119gniarza chorych, by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie cyrulikiem, kucharzem, kierownikiem refektarza, czyli jadalni zakonnej, \u0142aziebnikiem, \u0142owi\u0142 ryby na potrzeby klasztoru, pisa\u0142, malowa\u0142, pono nawet wyrabia\u0142 zwierciad\u0142a, sam przygotowuj\u0105c do nich amalgamat. (…) Ponadto zbiera\u0142, okre\u015bla\u0142 i suszy\u0142 ro\u015bliny z przyleg\u0142ych teren\u00f3w i u\u0142o\u017cy\u0142 bogaty zielnik, by\u0142 wi\u0119c floryst\u0105 i zielarzem. Jak wie\u015b\u0107 niesie, zajmowa\u0142 si\u0119 nawet alchemi\u0105; w ka\u017cdym razie u\u017cywa\u0142 symboli alchemicznych w niekt\u00f3rych swoich zapiskach na kartach zielnika oraz okazywa\u0142 znajomo\u015b\u0107 magicznego znaczenia niekt\u00f3rych ro\u015blin”.<\/p>\n

– W zielniku brata Cypriana zosta\u0142a opisana mi\u0119dzy innymi jedna z najbardziej dzisiaj rzadkich pieni\u0144skich ro\u015blin, jak\u0105 jest ja\u0142owiec sawina. W ca\u0142ych Pieninach pozosta\u0142o go zaledwie kilkadziesi\u0105t sztuk, cho\u0107 w dawnych czasach wyst\u0119powa\u0142 tu powszechnie. Prawie wygin\u0105\u0142 w Pieninach, zawdzi\u0119czaj\u0105c ten los swoim w\u0142a\u015bciwo\u015bciom. W przesz\u0142o\u015bci pozyskiwano sawin\u0119 dla cel\u00f3w medycyny ludowej, stosuj\u0105c wyci\u0105gi z ga\u0142\u0105zek ja\u0142owca do wywo\u0142ywania poronie\u0144 oraz w celu przyspieszania porodu u byd\u0142a. By\u0142 tak popularny, \u017ce z g\u00f3r wywo\u017cono go ca\u0142ymi furmankami – opowiada Iwona Wr\u00f3bel. – Ja\u0142owiec sawina jest reliktem, czyli ro\u015blin\u0105 wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z wcze\u015bniejszego okresu geologicznego, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a zlodowacenia na swoim stanowisku w Pieninach.<\/p>\n

Po niezwyk\u0142ym bracie Cyprianie pozosta\u0142y tak\u017ce legendy. Jedna z nich m\u00f3wi, \u017ce interesowa\u0142 si\u0119 mechanik\u0105 i mia\u0142 skonstruowa\u0107 aparat do latania. Na nim to – jak wie\u015b\u0107 gminna niesie – dolecia\u0142 z wierzcho\u0142ka Trzech Koron w Pieninach nad Morskie Oko w Tatrach. Nad brzegiem g\u00f3rskiego jeziora uderzy\u0142 w niego piorun, zmieniaj\u0105c Cypriana w turni\u0119, kt\u00f3ra dzisiaj nosi imi\u0119 Mnich…<\/p>\n

Z Pienin w Tatry<\/b><\/span><\/p>\n

Ca\u0142kiem prawdziwym pieni\u0144skim reliktem jest chryzantema (inna nazwa: z\u0142ocie\u0144) Zawadzkiego, kt\u00f3ra w ma tutaj swoje najbardziej wysuni\u0119te na zach\u00f3d stanowisko. Pozosta\u0142a tu z czas\u00f3w, gdy nad Dunajcem panowa\u0142 klimat tajgi. Nast\u0119pne chryzantemy Zawadzkiego mo\u017cna zobaczy\u0107 dopiero tysi\u0105c kilometr\u00f3w od Pienin, w okolicach rosyjskiego Kurska.<\/p>\n

– W Pieninach wyst\u0119puj\u0105 te\u017c ro\u015bliny alpejskie, zagro\u017cone wygini\u0119ciem. S\u0105 to traganek jasny, jaskier skalny i pos\u0142onek skalny. Ten ostatni w Polsce ro\u015bnie tylko w Pieninach, cho\u0107 mo\u017cna go znale\u017a\u0107 te\u017c w pobliskich s\u0142owackich Tatrach Bielskich – wylicza Iwona Wr\u00f3bel. Zach\u0119ca, by w czasie wycieczki w Pieniny zaduma\u0107 si\u0119 chwil\u0119 nad wyj\u0105tkowo\u015bci\u0105 niekt\u00f3rych spotykanych tam ro\u015blin i… potraktowa\u0107 je z nale\u017cytym szacunkiem.<\/p>\n<\/div>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:http:\/\/krakow.wyborcza.pl\/krakow\/1,35825,5983525,Mniszek_pieninski_i_mnich_Cyprian.html<\/div>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy\u015b my\u015blano, \u017ce wygin\u0105\u0142, ale po 20 latach zn\u00f3w go odnaleziono. A to niejedyna ciekawa ro\u015blina w tych g\u00f3rach Flora Pienin jest bogata – wyst\u0119puje tu oko\u0142o 1100 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych, 400 gatunk\u00f3w glon\u00f3w, 320 mch\u00f3w i w\u0105trobowc\u00f3w, 470 porost\u00f3w i 1200 grzyb\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 egzemplarze niezwykle rzadkie. Ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci starano si\u0119 odkry\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1536,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,13],"tags":[],"class_list":["post-862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-prasa-o-nas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=862"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1535,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions\/1535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zielarniapieninska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}